Mindset prikkels

1. Ervaringen met een ander op een nieuw iemand projecteren

Tijdens de training Leiderschap als bron die wij met PPM in Zweden gaven (aan Nederlandse deelnemers) was één van de onderdelen dat de groep in een cirkel moest staan. Eén voor één ging dan een deelnemer de groep rond, stopte bij elke collega deelnemer, keek in de ogen en kon dan kiezen om te zeggen: 

• ik vertrouw je
• ik vertrouw je niet
• ik weet niet of ik je kan vertrouwen

En hoewel het één van de eerste oefeningen op de éérste dag was en men elkaar niet kende maakten ze toch een keuze. Meestal "ik weet niet of ik je kan vertrouwen".

Voor mij betekent dat ongeveer hetzelfde als ik vertrouw je niet. De keuze lijkt veilig en nietszeggend, maar het blijkt dat de meeste mensen dus niet onbevooroordeeld iemand kunnen vertrouwen. Zo hoor je mensen ook vaak zeggen: "iemand moet eerst mijn vertrouwen verdienen". Hoezo? Ik vind dat een vrij arrogante houding. Dus, ik ken je niet en je moet heel erg je best doen voor dat ik je vertrouw. Ik draai dat om, ik ken jou niet en je moet je best doen om mijn vertrouwen te verliezen.

Ik snap wel waar die argwaan en wantrouwen vandaan komt bij mensen. We zijn goed in het onthouden van negatieve ervaringen. Vanuit ons oerinstinct zijn we 70 procent negatief (of angstig) georiënteerd. Angst en veiligheid zijn belangrijke drijfveren. We zijn dus bang om gekwetst te worden. En meestal omdat we in het verleden een negatieve ervaring hebben of dat we gekwetst zijn. En omdat we één negatieve ervaring beter onthouden dan 10 positieve zijn we altijd op ons hoede. We worden vanuit dat 70 procent angstige oerinstinct ook zo opgevoed. "Kijk uit voor...". "Pas op met...", enz.

Maar vraag je eens af, is het fair om iemand die je nog niet eerder hebt meegemaakt te beoordelen als niet te vertrouwen? Want dat is wat je dan doet. Of, vind je het fair dat iemand die jou niet kent jou wantrouwt?

Eigenlijk veroordeel je iemand al bij voorbaat om een ervaring die je met iemand anders hebt gehad. Je projecteert die ander uit het verleden op degene die je nu tegenkomt. De nieuwe persoon moet dus eigenlijk iets goedmaken of repareren wat een ander bij jou heeft veroorzaakt. En waar zijn al je positieve ervaringen dan gebleven? En waarom projecteer je die niet? Dat zijn er vast en zeker meer.

2. Vertrouwen en betrouwbaarheid

In de vorige paragraaf schreef ik over vertrouwen winnen en vertrouwen verliezen. Voor mij is vertrouwen een basis gegeven, het is er tenzij. Hiermee wil ik  aangeven dat je mijn vertrouwen niet hoeft te winnen, maar je kunt wel mijn vertrouwen, dat er dus al is, verliezen. Dat heeft te maken met betrouwbaarheid, Vertrouwen en betrouwbaarheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Als je niet betrouwbaar bent zul je het vertrouwen van de ander verliezen. Als je afspraken maakt of beloftes doet die je niet waarmaakt ben je onbetrouwbaar en verlies je dus het vertrouwen. Zoals je eerder hebt kunnen lezen is veiligheid voor de meeste mensen één van de belangrijkste dingen. Bij veiligheid hoort ook betrouwbaarheid. Als jij onbetrouwbaar bent in wat je zegt en doet weet ik niet wat ik aan je heb en dat tast mijn veiligheid in de omgang met jou aan. Dat maakt dat ik je minder zal vertrouwen. Ga maar bij jezelf na hoe dat voor jou werkt. Waarschijnlijk hetzelfde. 
Wees je dus bewust van jouw betrouwbaarheid als je een relatie of samenwerking op basis van vertrouwen met een ander wilt hebben.

3. Vertrouwen en geloofwaardigheid

Om vertrouwen te creëren in je omgang met anderen is het ook van belang dat je geloofwaardigheid in orde is. Geloofwaardig ben je als je integer bent en ook over de juiste competenties beschikt. Jouw integriteit is afhankelijk van je eerlijkheid, oprechtheid en goede intenties. Jouw competenties worden zichtbaar door jouw capaciteiten en resultaten. En dat moet met elkaar in afstemming zijn. Zijn bijvoorbeeld jouw intenties goed, maar beschik je niet over de juiste capaciteiten en resultaten, dan zal niemand jou vertrouwen geven. Zijn jouw capaciteiten en resultaten goed, maar pas je ze vanuit een verkeerde intentie toe. dan zal het vertrouwen in jouw ook afnemen.

Een actueel voorbeeld: In een talkshow op tv wordt de oorlog tussen Rusland en Oekraïne besproken en een correspondent uit die regio geeft zijn mening en een volkszanger die ook aan tafel zit. Beiden willen vanuit een goede intentie een bijdrage leveren, maar in welke mening heb jij het meeste vertrouwen?

Als je dus geloofwaardig wilt zijn en daarmee vertrouwen winnen is het belangrijk om te weten waar, wanneer en waarover jij kunt bijdragen. Mét integriteit en een goede intentie. In elk andere geval verlies je het vertrouwen in jou.

Tenslotte: net als met waarden als respect en waardering krijg je vertrouwen van anderen pas als je jezelf vertrouwt. Als je geen of weinig zelfvertrouwen hebt kun je ook niet verwachten dat anderen veel vertrouwen in jou hebben. Je wordt namelijk gezien zoals je je laat zien. Heb je weinig geloof in jezelf, dan ben je ook ongeloofwaardig voor de ander. Toon je weinig zelfrespect en zelfvertrouwen dan krijg je dat ook niet.